İyi Prompt Yazmak Bir Ormana Nefes Aldırmaktır

İyi prompt yazmak sadece daha iyi sonuç almak değil, aynı zamanda daha az enerji harcamak demektir.

Bu iki kavram genellikle ayrı ayrı konuşuluyor: bir tarafta prompt okuryazarlığı, yani yapay zekaya doğru ve etkili talimat verebilme becerisi; diğer tarafta yeşil yapay zeka, yani bu teknolojilerin çevresel etkisini azaltma çabası. Oysa ikisi birbirinden ayrılmaz.

Ama asıl mesele bu temel tüketim değil. Asıl mesele, bu enerjinin ne kadarının tekrar tekrar harcanıyor olması.

Belirsiz yazılmış bir prompt, yapay zekanın yanlış veya eksik bir çıktı üretmesine yol açıyor. Kullanıcı sonucu beğenmiyor, revize ediyor, tekrar deniyor. Bu döngü özellikle görsel ve video üretiminde çarpıcı boyutlara ulaşıyor.

Harcanan toplam enerjinin muhafazakâr tahminlerle bile üçte biri ile yarısı arasında bir bölümü nihai bir çıktıya dönüşmüyor.

Metin tarafında nezaket mesajları ve bağlam tekrarları, görsel üretiminde revizyon turları, video tarafında ise yüksek memnuniyetsizlik oranları bu israfın temel kaynakları. Bu oranın kesin değeri tartışmaya açık, ama büyüklük mertebesinin dikkat çekici olduğu açık.

Türkiye ölçeğinde bu, yılda binlerce megawatt-saatlik enerjinin ve binlerce ton CO₂ emisyonunun karşılığı. Somutlaştırmak gerekirse, binlerce hanenin yıllık elektriğine ve yüz binlerce ağacın yıllık karbon emilim kapasitesine denk gelen bir büyüklükten söz ediyoruz.

Bu israfın büyük bölümü teknik bir sorun değil, bir okuryazarlık sorunudur.

Prompt okuryazarlığı yüksek olan bir kullanıcı, ne istediğini net ifade eder, bağlam verir, format belirtir ve beklentisini somutlaştırır. Bu, yapay zekanın ilk denemede doğru sonucu üretme olasılığını önemli ölçüde artırır. Her atlanan revizyon turu, sadece zaman değil enerji tasarrufu da demektir.

Tek bir kullanıcı için küçük görünen bu fark, 12 milyon kullanıcıya çarpıldığında ciddi bir enerji tasarrufuna dönüşebilir. Aynı mantık metin sohbetleri için de geçerlidir. Yapay zekaya uzun bir görevi beş ayrı mesaja bölmek, her mesajda bağlamı tekrar açıklamak ve arada "anladın mı", "emin misin" gibi kontrol mesajları göndermek, harcanan enerjiyi katlamaktadır. Oysa tek bir iyi yapılandırılmış prompt ile aynı sonuca çok daha az enerji maliyetiyle ulaşmak mümkündür.

Prompt okuryazarlığını bu açıdan ele aldığımızda, bunun sadece bireysel bir verimlilik becerisi olmadığını görüyoruz. Aynı zamanda kolektif bir çevresel sorumluluktur.

İyi yazmak, iyi düşünmekle başlar. Ve iyi düşünmek, bazen bir ormana nefes aldırmak kadar değerlidir.